29 november 2013: SYMPOSIUM: ‘Ouderdom als STAAN IN HET EINDE’

In dit symposium wilden wij ons bezinnen op het levenseinde. Daarbij denken wij echter niet primair aan het medische, juridische en praktische discours die bij dit thema vaak aan de orde gesteld worden.

Wij wilden het begrip levenseinde verbreden en verbinden met het existentiële gegeven dat mensen vergankelijk zijn en dat wij ons als gevolg daarvan te ver-houden hebben met dood en eindigheid, (zowel die van onszelf als die van anderen). De steeds langer wordende fase van de ouderdom biedt daartoe in onze ogen een kans. Ouderen staan ‘in het einde’ (aldus Andriessen) en in hun bezinning op kwetsbaarheid en eindigheid kunnen zingeving en innerlijke groei een belangrijke rol spelen.

Tegelijk roept dit thema ook vragen op die steeds actueler worden. Welke begrippen zijn gangbaar en bruikbaar met betrekking tot het levenseinde? Hoe wegen wij woorden als autonomie, zelfbeschikking en maakbaarheid? Wat is voltooid leven en waardig sterven?

Is er ook ruimte voor het lijden en het tragische? Welke rol spelen rouw en verlies in de ouderdom? Kunnen wij stervenskunst beschouwen als een vorm van levenskunst?

Dit symposium gaf een aanzet tot visie ontwikkeling. We zijn niet op zoek naar antwoorden, maar we willen woorden bekloppen en vragen onderzoeken. We hopen dat deelnemers gestimuleerd werden tot bezinning op hun eigen positie ten aanzien van dit thema.

Op het symposium kregen vijf sprekers het woord:

  • Prof. dr. Frits de Lange: (Prot. Theologische Universiteit): hoe ziet het speelveld er uit? Weging van de woorden: autonomie, zelfbeschikking en voltooid leven.
  • Ds. Carel ter Linden: leren omgaan met rouw en verlies
  • Dr. Bert Keizer  (TROUW columnist): ervaringen van een SCEN arts 
  • Drs. Gijsbert van Es (NRC redacteur): over ‘Het laatste woord’: de kunst van het leven met de dood
  • Dr. Jean Jacques Suurmond (TROUW columnist): Sterven als laatste daad van overgave